In the context of today's era, ethnicity and religion remain sensitive and complex issues in Vietnam because they relate to inter-ethnic and inter-regional aspects at the domestic level, as well as cross-border and transnational aspects at the international level. Due to historical factors, Vietnam is a multi-ethnic, multi-religious country with 54 ethnic groups living interspersed in many areas throughout the country and 16 religions and 41 religious organizations that have been recognized by the State as having legal status, with the number of followers being about 26.5 million (accounting for about 27% of the population) ⁽¹⁾ . Ethnic groups and religions in Vietnam always stand shoulder to shoulder, united, supporting each other to develop together, contributing an important role in the revolutionary historical process. However, stemming from the close ethnic-religious ties in Vietnam and the profound impact of these ties on the political, economic, cultural, social, and security issues of ethnic groups as well as the nation, in recent decades, hostile forces have frequently exploited ethnic and religious issues to incite opposition against the Vietnamese Party and State, aiming to "transform the internal situation," destabilize security and politics, and undermine the socialist regime in our country.

Meanwhile, Ho Chi Minh's thought on the issues of ethnicity and religion is an important component of his revolutionary and national liberation ideology. Ho Chi Minh's thought on beliefs and religion serves as the theoretical and methodological basis for the Vietnamese Party and State to effectively address the issues of belief and religion in the process of building socialism in Vietnam. Therefore, studying, applying, and creatively developing Ho Chi Minh's thought in resolving ethnic and religious issues to guide understanding and behavior is an urgent requirement for Party committees, governments, state management agencies on ethnicity and religion, cadres, Party members, and all citizens.

To continue researching, applying, and creatively developing Ho Chi Minh's thought in addressing the current and future national question, several issues need to be considered: 

Firstly,  the study, application, and creative development of Ho Chi Minh's thought in resolving ethnic and religious issues must ensure the realization of equality among ethnic groups, equality among religions, and the freedom of belief and religion, as well as the freedom from belief and religion, for the people. At the same time, we must resolutely combat the schemes to exploit ethnic and religious issues to undermine our Party and State.

Implementing equality among ethnic groups living together on the land of Vietnam is a great idea about ethnic relations of President Ho Chi Minh. During his lifetime, President Ho Chi Minh always affirmed that Vietnam is one country, the Vietnamese people are one nation. “Rivers may dry up, mountains may wear away, but our solidarity will never diminish” ⁽²⁾ . He declared, “people of all ethnic groups are masters of the country” ⁽³⁾ , so “we must overcome the ideas of great nationalism, narrow-minded nationalism, and national inferiority” ⁽⁴⁾ , and at the same time requested, “All our ethnic groups must unite closely to protect our country and to support our Government” ⁽⁵⁾ . 

President Ho Chi Minh also particularly emphasized the equal treatment of religions. Every Vietnamese person has the right to freely choose to follow a religion or not follow any religion; monks are free to preach at religious institutions (churches, pagodas, hermitages, religious schools, etc.) ⁽⁶⁾ ; all religions, regardless of size, have equal rights, and that right should be respected with proper, honest, and unbiased attitudes. One should not, in order to elevate one's own religious beliefs, deny, reject, or belittle the religions of others.

Respecting the people's freedom of belief and worship, President Ho Chi Minh always demonstrated his political commitment in his conception, thoughts, practical actions, and more importantly, it was institutionalized in legal documents. President Ho Chi Minh was the first to draft and promulgate the Decree on the freedom of belief and religion of the Vietnamese people. In particular, under his guidance, the first Constitution of our country in 1946 affirmed the right to freedom of belief as a constitutional right of all Vietnamese citizens. Subsequently, Decree No. 234/SL, signed by President Ho Chi Minh on June 14, 1955, "Decree No. 223/SL dated June 14, 1955 of the President of the Democratic Republic of Vietnam" also emphasized the Government's protection of the people's freedom of belief and worship ⁽⁷⁾ . 

While respecting the people's freedom of religion, President Ho Chi Minh always emphasized the distinction between the genuine religious needs of the masses and the schemes of hostile forces exploiting religion and faith to undermine the revolutionary cause. For those who exploit or falsely claim to be religious figures, sow discord among the people, and oppose the Party and the State, President Ho Chi Minh advocated an uncompromising struggle and punishment according to the law. 

These views of President Ho Chi Minh are of immense value and need to be inherited and promoted by the Vietnamese Party and State in the new context to ensure the rights of ethnic minorities, guarantee freedom of belief and religion, build and perfect policies towards ethnic and religious communities, and identify and effectively combat activities that exploit ethnic and religious issues to undermine the Party and State. 

Secondly,  the study, application, and creative development of Ho Chi Minh's thought in resolving ethnic and religious issues must ensure political stability and security in ethnic minority and religious communities, and guarantee national independence, self-determination, and security.

President Ho Chi Minh recognized that ethnic minority and mountainous regions have a strategic position in terms of national defense and security. He once affirmed, "mountainous regions have an extremely important position in terms of the economy, politics and national defense of our whole country" ⁽⁸⁾ .

In Vietnam, the reality shows that in recent times, in ethnic minority areas, especially in key areas concerning ethnic and religious issues, hostile forces have consistently linked religion with ethnic issues, vigorously propagating narrow-minded nationalism, inciting feelings of inferiority and ethnic hatred to gather and entice followers to participate in separatist and autonomous activities within ethnic and religious communities. In the northern mountainous region, reactionary forces target the history and psychology of the Hmong people to spread false rumors about the "golden age" of the "Hmong kingdom," inciting disgruntled and extremist elements to fight for secession and the establishment of a so-called "separate kingdom" for the Hmong. In the Central Highlands, the reactionary Fulro forces, with foreign support, incited ethnic minorities to cause political riots and create complex ethnic and religious issues in an attempt to overthrow the government and establish an autonomous Degar state. In the Central region, hostile forces exploited Islam and Brahmanism within the Cham community to incite separatist ideologies and restore the so-called "autonomous Champa Kingdom." In the Southwestern region, the historical issues of the Southern land along with Theravada Buddhism of the Khmer people have long been the focus of opposition from extremist forces aiming to establish the so-called "autonomous Khmer Krom state." 

By linking religious issues with ethnic issues, hostile forces can more easily gather large numbers of people of the same religion within each ethnic group and between ethnic groups to form religiously linked communities in order to strengthen religious consciousness, the binding nature of divine authority, doctrines and the appeal of religion ⁽⁹⁾  in activities related to political goals.

Notably, reactionary forces have also thoroughly exploited international media and forums to distort and fabricate information about the rights of ethnic minorities and religious freedom in Vietnam through biased and ill-intentioned approaches, putting pressure on Vietnam in the areas of democracy, human rights, and religion.

Based on this practical situation, it is clear that religion and ethnicity are always two sensitive issues. If related matters are not resolved adequately, carefully, appropriately, and promptly, they risk causing political and social instability, creating pretexts for external political forces to interfere in the country's internal affairs. Therefore, applying and creatively developing Ho Chi Minh's thought in resolving ethnic and religious issues today requires ensuring political security, social order, and safety, especially in areas with large concentrations of ethnic and religious communities, such as the mountainous regions of Northern Vietnam, the Central Highlands, and the Southwest. In ethnic minority areas and border regions, resolving ethnic and religious issues must be linked to ensuring border security and protecting national territorial integrity.

Thirdly,  the study, application, and creative development of Ho Chi Minh's thought in resolving ethnic and religious issues must ensure the unity of people of all ethnic groups and religions within the great national unity bloc.

Vietnam is a multi-ethnic, multi-religious country, in which indigenous and imported ethnic groups and religions coexist. Therefore, implementing national unity and religious unity in the spirit of "unity between religions" to achieve the goal of national harmony is considered an important strategy in gathering the strength of the whole people to participate in the revolutionary process. To solve this problem, President Ho Chi Minh clearly stated, "Our country and Government are our country and Government. Therefore, all our ethnic groups must unite closely to protect our country and support our Government" ⁽¹⁰⁾ ; "All ethnic groups in the mountains and lowlands must unite like brothers and sisters in one family" ⁽¹¹⁾ .

Regarding the basis for implementing national unity and religious unity, President Ho Chi Minh always emphasized the goal of overthrowing imperialism and colonialism to win national independence and move towards building socialism - a just, democratic, and good social system for everyone ⁽¹²⁾ . Therefore, it is necessary to unite all forces, unite all ethnic components, unite between people with and without religion, unite within religions and unite between people with different religions and beliefs in the struggle for independence and unification for the Fatherland and building the country. He said, "Our people are not divided into religious and non-religious people, everyone loves each other, is closely united into one block" ⁽¹³⁾ . 

Ho Chi Minh's views on the unity of ethnic minorities within the great family of Vietnamese nations, and the unity of religious communities within the great national unity bloc, provide the basis and direction for the Vietnamese Party and State to gather and promote the combined strength of unity, religious tolerance, and social consensus. In the coming period, it is necessary to continue to effectively implement the policy of national unity, religious unity, mutual assistance, and support for development, creating a synergistic force in the strength of national unity; combating discrimination, prejudice, narrow-mindedness, and division among ethnic groups and religions.

Fourth,  the study, application, development, and creative application of Ho Chi Minh's thought in resolving ethnic and religious issues must ensure the improvement of the material and spiritual lives of ethnic minorities and religious communities.

President Ho Chi Minh stated, “The mountainous region has very rich resources and many possibilities for expanding agriculture and industry” ⁽¹⁴⁾ . Therefore, we need to make the mountainous region rich to further improve the lives of the people, to implement socialist industrialization of the country ⁽¹⁵⁾ . He happily and proudly said: “Our Party’s policy is to make the mountainous region catch up with the lowlands. Today, that policy has been initially implemented” ⁽¹⁶⁾ . Due to the specific geographical, economic, social and historical conditions of the ethnic minority region, President Ho Chi Minh always emphasized that priority must be given to helping ethnic minorities develop their economy and culture, improve their material and spiritual lives, and create favorable conditions to support ethnic minorities in integrating and progressing with the rest of the country. 

For the lives of religious followers, President Ho Chi Minh always showed deep concern for both their physical and spiritual well-being. According to him, when the physical is well-fed and comfortable, the spiritual is at peace. Therefore, he often repeated the hymn, "Glory to God in the highest, peace on earth to all," to remind everyone to always connect religion with life, and to ensure that the people are well-fed and happy before practicing their faith. He directed the Government to increase production and improve the lives of the people so that their lives would be prosperous and peaceful; and that, alongside their religious beliefs, the people would have unwavering faith in the policies of the Party and the Government. 

Lịch sử ghi nhận công lao to lớn của đồng bào các dân tộc, đồng bào các tôn giáo đối với sự nghiệp cách mạng. Sau khi đất nước giành được độc lập, thống nhất, đồng bào các dân tộc, đồng bào các tôn giáo vẫn tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước và lòng tự hào dân tộc, phấn đấu vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Tuy nhiên, do những điều kiện đặc thù về địa bàn cư trú, giao thông khó khăn lại sống phân tán, ít cơ hội tiếp xúc với các dịch vụ, phúc lợi xã hội và nền kinh tế thị trường cho nên đa phần đồng bào dân tộc, tôn giáo sinh sống trên địa bàn dân tộc thiểu số có đời sống kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, mặc dù đã được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển. 

Chính vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, giải quyết vấn đề dân tộc, tôn giáo theo tư tưởng Hồ Chí Minh hướng đến sự ổn định và phát triển bền vững của chế độ chính trị không thể nằm ngoài mục tiêu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc, đồng bào các tôn giáo. Đảng và Nhà nước cần tiếp tục có sự quan tâm thích đáng, tạo điều kiện để đồng bào các dân tộc, tôn giáo xóa được đói, giảm được nghèo một cách bền vững, ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện sức khỏe thể chất, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần. Nhờ đó, “miền núi tiến kịp miền xuôi, vùng cao tiến kịp vùng thấp, làm cho tất cả các dân tộc đều có cuộc sống ấm no, văn minh và hạnh phúc, đoàn kết giúp đỡ nhau tiến bộ, cùng làm chủ tập thể Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”⁽¹⁷⁾.

Năm là, nghiên cứu, vận dụng, phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giải quyết vấn đề dân tộc, tôn giáo phải chú trọng tính đặc thù của từng vùng, từng dân tộc, từng tôn giáo, bảo đảm phát huy nội lực của đồng bào dân tộc thiểu số, nội lực của đồng bào tôn giáo phục vụ cho sự phát triển đất nước.

Ngay từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức được vị trí, vai trò, tiềm năng to lớn của đồng bào dân tộc thiểu số đối với sự nghiệp cách mạng. Người nhận định, “Đồng bào miền núi có truyền thống cần cù và dũng cảm. Trong thời kỳ cách mạng và kháng chiến, đồng bào miền núi đã có nhiều công trạng vẻ vang và oanh liệt. Ngày nay, trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh để thực hiện hòa bình thống nhất Tổ quốc, đồng bào miền núi đang cố gắng góp phần xứng đáng của mình”⁽¹⁸⁾. Người từng khẳng định, đồng bào dân tộc thiểu số là những con người “rất trung thành, chịu khó”, “rất thật thà và rất tốt”. Những đức tính nổi trội đó của đồng bào “nhập với thế hiểm trở của núi sông, trở thành sức mạnh vô địch”⁽¹⁹⁾.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng luôn nhắc nhở, “Phải đoàn kết các dân tộc, phải đoàn kết thương yêu giúp đỡ lẫn nhau về mọi mặt”⁽²⁰⁾, dân tộc nào đông hơn, nhiều người hơn, tiến bộ hơn thì phải giúp đỡ các dân tộc khác để đều tiến bộ như nhau.

Người đặc biệt quan tâm đến chính sách đối với miền núi, với đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa. Người căn dặn, đồng bào miền núi phải đoàn kết, giúp đỡ đồng bào miền xuôi; đồng bào miền xuôi cũng phải đoàn kết, giúp đỡ đồng bào miền núi để cùng nhau xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đối với cán bộ công tác tại vùng dân tộc thiểu số, Người chỉ dạy, “áp dụng chủ trương và chính sách phải thật sát với tình hình thực tế của mỗi nơi. Tuyệt đối chớ rập khuôn, chớ máy móc, chớ nóng vội”⁽²¹⁾.

Mặt khác, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng căn dặn phải phát huy khả năng tự giải quyết, tự vươn lên của đồng bào thiểu số. Người nói, ở địa phương, việc gì khả năng điều kiện cho phép thì địa phương miền núi phải tự giải quyết, tự vươn lên, ví như các công trình thủy lợi nhỏ, các đường giao thông nhỏ. Trung ương có trách nhiệm xây dựng trang bị những công trình lớn.

Theo đó, vận dụng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, ngày nay, giải quyết vấn đề dân tộc, tôn giáo tại các vùng dân tộc thiểu số và miền núi phải chú trọng tính đặc thù của từng vùng, từng dân tộc, từng tôn giáo, dựa trên các tiêu chí phân chia vùng, miền (khu vực bước đầu phát triển, khu vực ổn định và khu vực khó khăn), mỗi nhóm dân tộc, mỗi nhóm tôn giáo thuộc các khu vực khác nhau sẽ được đầu tư phát triển một cách phù hợp, khu vực nào khó khăn sẽ được ưu đãi nhiều hơn để đuổi kịp trình độ phát triển chung của cả nước⁽²²⁾. Bên cạnh sự quan tâm hỗ trợ từ Trung ương và sự giúp đỡ của các địa phương trong cả nước, cần phát huy nội lực, tinh thần tự lực, tự cường, khát vọng vươn lên, làm chủ cuộc sống của đồng bào các dân tộc, đồng bào các tôn giáo, hướng tới mục tiêu chung vì sự phồn vinh, thịnh vượng của đất nước.

Sáu là, nghiên cứu, vận dụng, phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giải quyết vấn đề dân tộc, tôn giáo phải bảo đảm giữ gìn, phát huy giá trị, bản sắc văn hóa các dân tộc, phát huy giá trị văn hóa, đạo đức và nguồn lực tôn giáo.

Trong điều kiện một quốc gia đa dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao và trân trọng những nét độc đáo, đặc sắc riêng có, đặc trưng cho mỗi dân tộc, vùng miền. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Nước ta có nhiều dân tộc, đây là điểm tốt. Cần tôn trọng, giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp của văn hóa các dân tộc⁽²³⁾.

Trong điều kiện một quốc gia đa tôn giáo, Chủ tịch Hồ Chí Minh - một vị lãnh tụ cộng sản theo quan điểm duy vật - đã không dùng nhãn quan đấu tranh ý thức hệ để đối lập vô thần với hữu thần, duy vật với duy tâm, tiến hành cuộc đấu tranh trực diện với giáo lý của tôn giáo mà chấp nhận, tôn trọng sự khác biệt, phát huy điểm tương đồng, ghi nhận và khích lệ những đóng góp của đồng bào tôn giáo. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn tiếp cận vấn đề tôn giáo ở bình diện văn hóa, đạo đức, coi tôn giáo là một thành tố của văn hóa, do đó, Người nhấn mạnh tôn giáo mang những giá trị tốt đẹp, nhân văn, nhân ái, gắn với con người và vì con người. 

Thực tiễn ở Việt Nam cho thấy, trong quá trình sinh sống, lao động, sản xuất và giao lưu văn hóa giữa các dân tộc thiểu số, bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số được lưu truyền, nuôi dưỡng và phát huy, góp phần làm đậm nét và làm phong phú thêm nền văn hóa đặc sắc của Việt Nam. Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của xã hội hiện đại, những giá trị mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số đang đứng trước nhiều thách thức và có nguy cơ mai một, biến dạng. 

Riêng đối với vấn đề tôn giáo tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi, trải qua quá trình phát triển, các tôn giáo đã phát huy truyền thống tương thân tương ái, hình thành nên nguồn lực vật chất và nguồn lực tinh thần phong phú, đóng góp cho quá trình phát triển tại địa bàn. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, một số hiện tượng tôn giáo mới, tôn giáo nước ngoài du nhập vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiến hành truyền đạo trái phép, không tuân thủ quy định của pháp luật, trái với thuần phong mỹ tục và phong tục, tập quán truyền thống của dân tộc, tạo ra những mâu thuẫn, xung đột và đứt gãy về phương diện lịch sử, văn hóa. Một số hoạt động viện trợ về kinh tế và hoạt động từ thiện nhân đạo của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại vùng dân tộc thiểu số bị lợi dụng vào mục đích chính trị để tác động xấu đến nhận thức của tín đồ về một số chính sách kinh tế, xã hội khu vực miền núi, kích động tư tưởng mặc cảm, thù hằn dân tộc, gây chia rẽ; tuyên truyền xuyên tạc, vu cáo Việt Nam vi phạm tự do tôn giáo, dân chủ, nhân quyền.

Do đó, giải quyết vấn đề dân tộc, tôn giáo tại các vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo tư tưởng Hồ Chí Minh phải bảo đảm giữ gìn, phát huy giá trị, bản sắc văn hóa, ngôn ngữ, phong tục, tập quán truyền thống tốt đẹp của các dân tộc trong sự nghiệp phát triển chung của cộng đồng dân tộc Việt Nam thống nhất; phát huy giá trị văn hóa, đạo đức và nguồn lực của tôn giáo trên mọi phương diện của đời sống xã hội, tạo điều kiện để đồng bào các tôn giáo phát huy năng lực, sở trường của mình cho sự phát triển của chính tôn giáo và phục vụ trực tiếp cho sự phát triển của địa phương; tạo niềm tin vững chắc của đồng bào các dân tộc, tôn giáo đối với Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị để tỉnh táo nhận diện và đấu tranh kịp thời với các hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo./.

(1) Ban Tôn giáo Chính phủ: Tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt Nam, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội, 2022, tr. 12
(2) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 4, tr. 250
(3) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 13, tr. 94
(4) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.14, tr .167
(5) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 4, tr. 249
(6) Xem: Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Sắc lệnh số 234/SL, ngày 14-6-1955, https://vbpl.vn/TW/Pages/vbpq-toanvan.aspx?ItemID=1083
(7) Xem: Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Sắc lệnh số 234/SL, ngày 14-6-1955, https://vbpl.vn/TW/Pages/vbpq-toanvan.aspx?ItemID=1083
(8) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 13, tr. 458
(9) Xem: Nguyễn Văn Minh: Một số vấn đề về cộng đồng tộc người - tôn giáo và định hướng chính sách dân tộc - tôn giáo ở nước ta hiện nay, Tạp chí Dân tộc học, số 5, 2022, tr. 25
(10) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 4, tr. 249
(11) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd,  t. 14, tr. 263
(12) Xem: Lý Việt Quang, Lê Thị Hằng: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết tôn giáo trong Văn kiện Đại hội XIII, Tạp chí Tuyên giáo,  ngày 14-2-2022, https://www.tuyengiao.vn/van-dung-tu-tuong-ho-chi-minh-ve-doan-ket-ton-giao-trong-van-kien-dai-hoi-xiii-142401
(13) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 4, tr. 256
(14) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 13, tr. 458
(15) Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết với vấn đề phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời kỳ mới, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004, tr. 233
(16) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 14, tr. 229
(17) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng và Nhà nước về cuộc sống dân tộc từ 1960 - 1977, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1978, tr. 44
(18) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 13, tr. 458
(19) Xem: Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết với vấn đề phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời kỳ mới, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004, tr. 233
(20) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.14, tr .167
(21) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 13, tr. 461
(22) Xem: Nguyễn Thị Thu Thanh: Chính sách dân tộc của Việt Nam qua 35 năm đổi mới, Electronic Communist Magazine , April 3, 2021,  https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/van_hoa_xa_hoi/-/2018/821701/chinh-sach-dan-toc-cua-viet-nam-qua-35-nam-doi-moi.aspx 
(23) See: Ho Chi Minh Institute and Party Leaders, Ho Chi Minh National Political Academy: Ho Chi Minh's thought on great unity with the issue of promoting the strength of great national unity in the new era, op. cit. , p. 233.